Sonbahar ve kış sabahlarında evden çıktığınızda her yerin beyaz bir perdeyle kaplandığını görürsünüz. Sis, özellikle trafikte ve havaalanlarında ciddi aksamalara yol açan bir meteorolojik olay. Bu rehberde sisin ne olduğunu, neden oluştuğunu, hangi türleri olduğunu ve siste nasıl güvenle araç kullanılacağını anlatıyoruz.
SİS NEDİR?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) sisi “yatay görüş mesafesini 1 km’nin altına düşüren meteorolojik bir olay” olarak tanımlıyor. MGM’ye göre sis, yere değen havadaki su buharının yoğuşması ya da donarak kristallere dönüşmesiyle oluşuyor.
İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office) de sisi “yer seviyesindeki bulut” olarak tarif ediyor. Kısacası sis, gökyüzünde değil, tam yanımızda oluşan bir buluttur.
SİS İLE PUS ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Fark görüş mesafesinde. Kraliyet Meteoroloji Derneği’ne (RMetS) göre görüş mesafesi 1 kilometrenin altındaysa sis, 1 kilometrenin üzerindeyse pus söz konusudur. Met Office, halka yönelik tahminlerde görüşün 180 metrenin altına düştüğü durumları sis olarak ifade ettiğini, görüşün 100 metrenin altına indiği yoğun sisin ise ciddi aksamalara neden olduğunu belirtiyor.
SİS NEDEN OLUŞUR?
RMetS’e göre hava, çiy noktası sıcaklığına kadar soğuduğunda su buharı havadaki toz ya da tuz gibi küçük parçacıkların üzerinde yoğuşarak sis damlacıklarını oluşturuyor. Çiy noktasının ne olduğunu nem oranı rehberimizde anlattık.
SİS TÜRLERİ NELERDİR?
MGM’nin sınıflandırmasına göre başlıca sis türleri şunlar:
- Radyasyon sisi: Açık ve rüzgârsız gecelerde, yer yüzeyi ve ona yakın hava soğudukça oluşur. Met Office’e göre kışın en sık görülen sis türüdür. RMetS’e göre sonbahar ve kışın, nehir ve göl kenarlarında yaygındır ve genellikle güneş doğduktan kısa süre sonra dağılır. Vadilerde ise kışın günlerce sürebilir.
- Adveksiyon sisi: Ilık ve nemli havanın soğuk bir yüzeyin üzerine taşınmasıyla oluşur. Kıyılarda yaygındır.
- Orografik sis: Havanın yükseltiler boyunca yukarı itilip soğumasıyla oluşur.
- Cephe sisi: Cephelerde sıcak havanın soğuk havanın üzerine yükselmesiyle oluşur.
SİS NE ZAMAN VE NEREDE DAHA SIK GÖRÜLÜR?
Radyasyon sisi için açık gökyüzü, hafif rüzgâr ve uzun geceler gerektiği için sis en çok sonbahar ve kış aylarında, sabahın erken saatlerinde görülür. Vadiler, akarsu ve göl kenarları ile kıyı şeritleri sisin en sık yaşandığı yerlerdir. Kışın yüksek basınç sistemlerinin hâkim olduğu sakin günlerde sis daha uzun sürebilir; bunun nedenini alçak ve yüksek basınç rehberimizde anlattık.
Sis, MGM’nin MeteoUYARI sisteminde ayrı bir hadise olarak yer alıyor ve yoğun sis beklendiğinde uyarı yayımlanıyor. Uyarı renklerini meteoroloji uyarı renkleri rehberimizde anlattık.
SİSTE ARAÇ NASIL KULLANILIR?
ABD Ulusal Hava Durumu Servisi’nin (NWS) siste sürüş önerileri şöyle:
- Hızınızı düşürün. Görüş mesafesi kısaldığında durma mesafenizin görebildiğiniz mesafeyi aşmaması gerekir.
- Kısa far kullanın. Varsa sis farlarını da açın.
- Asla uzun far kullanmayın. Uzun farın ışığı sis damlacıklarından geri yansıyarak gözü kamaştırır ve görüşü daha da azaltır.
- Takip mesafenizi artırın. Öndeki aracın aniden yavaşlayabileceğini hesaba katın.
- Görüş neredeyse sıfıra düşerse aracınızı yolun mümkün olduğunca dışına çekin, dörtlü flaşörleri yakın.
Sisli kış sabahlarında yollarda buzlanma da görülebilir. Köprü ve viyadüklerde oluşan gizli buzlanmaya karşı alınacak önlemleri buzlanma rehberimizde anlattık.
