“Meteoroloji 12 il için sarı kodlu uyarı verdi”, “İstanbul için turuncu alarm”… Kötü havanın yaklaştığı günlerde bu başlıkları sıkça görüyoruz. Peki sarı, turuncu ve kırmızı kod tam olarak ne anlama geliyor, hangisinde ne yapmak gerekiyor? Bu rehberde Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) MeteoUYARI sistemini ve renk kodlarını resmi tanımlarıyla anlatıyoruz.
METEOUYARI NEDİR?
MeteoUYARI, MGM’nin tehlikeli hava olayları için kullandığı renk kodlu erken uyarı sistemi. MGM’nin açıklamasına göre sistem, Avrupa meteoroloji servislerinin ortak çalışması olan MeteoAlarm (EUMETNET) kapsamında geliştirildi. Uyarılar MGM’nin internet sitesinde harita üzerinde yayımlanıyor.
MeteoUYARI kapsamında 12 farklı hadise için uyarı veriliyor:
- Soğuk hava dalgası
- Sıcak hava dalgası
- Sis
- Zirai don
- Buzlanma ve don
- Toz taşınımı
- Kar erimesi
- Çığ
- Kar
- Gök gürültülü sağanak yağış (yıldırım, dolu, hortum)
- Kuvvetli rüzgâr ve fırtına
- Yağmur ve sağanak yağış
YEŞİL, SARI, TURUNCU VE KIRMIZI KOD NE DEMEK?
Yeşil: MGM’nin tanımıyla “uyarı yapılmasını gerektiren meteorolojik hadise tahmin edilmemektedir.” Yani normal hava koşulları bekleniyor.
Sarı kod: “Hava durumu potansiyel tehlikelidir.” MGM’ye göre bu seviyede meteorolojik şartlardan etkilenebilecek faaliyetler konusunda dikkatli olunmalı. Hadise olağan dışı değildir ama günlük hayatı etkileyebilir.
Turuncu kod: “Hava durumu tehlikelidir: Tahmin edilen meteorolojik hadise sıklıkla görülmemektedir.” Bu seviyede hasar ve kayıplar muhtemeldir. MGM çok tedbirli olunmasını, güncel meteorolojik koşulların ve tahminlerin takip edilmesini istiyor.
Kırmızı kod: “Son derece kuvvetli bir meteorolojik hadise tahmin edilmektedir.” MGM’ye göre bu seviyede büyük hasar ve kayıplar beklenir, geniş bir alanda can güvenliği çoğu zaman tehdit altındadır. Güncel koşullar ve tahminler sık sık takip edilmelidir.
Sistemin tanıtıldığı 2019’daki haberlerde renkler kısaca şöyle özetlenmişti: sarı “dikkatli olun”, turuncu “tehlike var, tedbirli olun”, kırmızı “hazır olun”.
UYARI SEVİYESİ NASIL BELİRLENİYOR?
MGM’ye göre uyarı seviyesi; hadisenin şiddetine, görülme sıklığına, etkileyeceği alanın büyüklüğüne ve süresine göre belirleniyor. Aynı olay farklı bölgelerde farklı etkiler yaratabildiği için eşikler her yerde aynı değil. MGM bunu şöyle örneklendiriyor: Erzurum’da 10 santimetre kar yağışı günlük hayatta önemli bir aksaklığa yol açmazken, aynı yağış İstanbul’da ciddi sorunlara neden olabilir.
Bu nedenle bir ilde sarı kod verilen bir hadise için başka bir ilde turuncu kod verilebiliyor.
SARI KODDA NE YAPMALI?
- Gün içindeki planlarınızı hava durumuna göre gözden geçirin.
- Uyarının hangi hadise için verildiğine (yağış, rüzgâr, kar, sis gibi) ve hangi saatleri kapsadığına bakın.
- Yolculuk yapacaksanız yol durumunu kontrol edin, sisli ya da buzlu yollara karşı hazırlıklı olun.
TURUNCU KODDA NE YAPMALI?
- MGM’nin ifadesiyle çok tedbirli olun ve güncel tahminleri takip edin.
- Zorunlu olmayan yolculukları ertelemeyi düşünün.
- Balkonda ve bahçede rüzgârla uçabilecek eşyaları sabitleyin; aracınızı ağaç ve çatı altından uzak bir yere park edin.
- Valilik ve belediyelerin duyurularını takip edin.
KIRMIZI KODDA NE YAPMALI?
- Resmi kurumların talimatlarına uyun.
- Zorunlu olmadıkça dışarı çıkmayın ve yolculuğa çıkmayın.
- Güncel uyarıları sık sık kontrol edin; telefonunuzu şarjlı, el fenerinizi ve temel ihtiyaç malzemelerinizi hazır tutun.
HADİSEYE GÖRE NELERE DİKKAT ETMELİ?
Uyarının hangi hadise için verildiği, alınacak önlemi belirler:
- Kuvvetli yağış ve sağanak: Sağanak yağış rehberimiz ve sel olursa ne yapmalı rehberimiz
- Fırtına: Rüzgâr hızı ve Beaufort ölçeği rehberimiz
- Gök gürültülü sağanak: Yıldırım rehberimiz ve dolu rehberimiz
- Buzlanma ve don: Buzlanma ve gizli buzlanma rehberimiz
- Sis: Sis ve siste araç kullanma rehberimiz