Kışın en tehlikeli yol koşullarından biri, gözle neredeyse hiç fark edilmeyen buzlanmadır. Yol ıslak ya da kuru görünürken asfaltın üzerindeki ince buz tabakası frene ve direksiyona tepki vermeyen bir araca yol açabilir. Bu rehberde buzlanma ve gizli buzlanmanın ne olduğunu, neden köprülerde önce oluştuğunu, buzlu yolda nasıl araç kullanılacağını ve kış lastiği zorunluluğunun kurallarını anlatıyoruz.
BUZLANMA NEDİR?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne (MGM) göre buzlanma, sıcaklık 0 °C’nin altındayken donan yağmur, donan çisenti ya da sulu sepkenin yüzeylerde buz tabakası oluşturmasıdır. Yağış olmasa bile ıslak yolların ya da eriyen karın gece sıcaklık sıfırın altına düşünce donması da yollarda buzlanmaya yol açar.
MGM, buzlanma ve don olayının hava sıcaklığının 0 °C’nin altına düşmesiyle başladığını belirtiyor. Don ile kırağı arasındaki farkı kırağı ve don rehberimizde anlattık.
GİZLİ BUZLANMA (SİYAH BUZ) NEDİR?
Gizli buzlanma, yolun üzerinde oluşan ince ve şeffaf buz tabakasıdır. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS), “siyah buz” olarak da bilinen bu buzlanmanın çoğu zaman şeffaf olduğu için altındaki koyu renkli asfaltın görünmeye devam ettiğini, bu yüzden fark edilmesinin çok zor olduğunu belirtiyor. NWS’ye göre siyah buz en çok sabahın erken saatlerinde görülüyor.
KÖPRÜLER VE VİYADÜKLER NEDEN ÖNCE DONAR?
NWS’ye göre köprüler ve üst geçitler, diğer yol yüzeylerinden önce donar. Bunun nedeni, normal bir yolun alttan toprağın ısısıyla korunmasına karşın köprülerin hem üstten hem alttan soğuk havayla temas ederek ısı kaybetmesi. MGM de sürücüleri, temizlenmiş görünen yollarda köprü ve rampaların “siyah buz tuzağı” olabileceği konusunda uyarıyor.
BUZLU YOLDA ARAÇ NASIL KULLANILIR?
Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ve MGM’nin önerileri şöyle:
- Hızınızı azaltın. KGM buzlanma olan kesimlerde çok daha tedbirli ve dikkatli olunması, hızın azaltılması gerektiğini vurguluyor.
- Takip mesafesini artırın. Buzlu yolda durma mesafesi kuru yola göre çok daha uzundur.
- Yol temiz göründüğü için hızlanmayın. MGM, köprü ve rampalarda siyah buz olabileceğini hatırlatıyor.
- Kış lastiği kullanın; zincir, çekme halatı ve takoz bulundurun.
- Trafik kısıtlamalarına uyun.
- Sıcaklık −10 °C’nin altındaysa MGM zorunlu olmadıkça yolculuk yapılmamasını öneriyor.
KGM’nin kar ve buzla mücadele dokümanına göre yollara serilen tuz, −9 °C’nin altındaki sıcaklıklarda buzu eritmiyor. Bu yüzden çok soğuk havalarda tuzlanmış yollar da güvenli olmayabilir.
KIŞ LASTİĞİ NE ZAMAN ZORUNLU?
1 Nisan 2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Kış Lastiği Kullanma Zorunluluğu ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’e göre:
- Zorunluluk, şehirlerarası karayollarında yolcu ve eşya taşımacılığı yapan araçlar için geçerli.
- Uygulama dönemi 1 Aralık – 1 Nisan tarihleri arası.
- Valilikler, kendi illerinde uygulamaya ve bu süreyi öncesinde ya da sonrasında bir ay uzatmaya karar verebiliyor.
- Kamyon, çekici ve otobüslerde çekiş yapan akslardaki lastiklerin, otomobil, minibüs ve kamyonetlerde ise tüm lastiklerin kış lastiği olması gerekiyor.
- Diş derinliği ağır vasıtalarda en az 4 mm, otomobillerde en az 1,6 mm olmalı.
Tebliğ özel otomobilleri kapsamasa da kışın şehirlerarası yolculuk yapacak sürücülerin kış lastiği kullanması buzlu ve karlı yollarda güvenliği artırır.
BUZLANMA UYARISI NEREDEN TAKİP EDİLİR?
“Buzlanma ve don”, MGM’nin MeteoUYARI sisteminde ayrı bir hadise olarak yer alıyor. Yola çıkmadan önce bulunduğunuz ve gideceğiniz il için uyarıları kontrol edin. Uyarı renklerinin anlamını meteoroloji uyarı renkleri rehberimizde, kış sabahlarında buzlanmayla birlikte sık görülen sisi ise sis ve siste araç kullanma rehberimizde anlattık. Karın hangi sıcaklıkta yağıp yolu tuttuğunu merak ediyorsanız kar kaç derecede yağar rehberimize göz atabilirsiniz.
