Haberlerde “metrekareye 80 kilogram yağış düştü” ya da hava durumunda “yarın 15 mm yağış bekleniyor” gibi ifadeler sık geçiyor. Peki 15 milimetre yağış çok mu, az mı? Metrekareye kilogram ne demek? Bu rehberde yağış miktarının nasıl ölçüldüğünü ve rakamların nasıl okunması gerektiğini anlatıyoruz.
YAĞIŞ MİKTARI MM NE DEMEK?
Yağış, yere düşen suyun derinliği olarak ölçülür ve genellikle milimetre (mm) ile ifade edilir. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) eğitim materyalinde belirtildiği gibi 1 milimetre yağış, 1 metrekarelik alana 1 litre su düşmesine karşılık gelir.
Yani “10 mm yağış” denildiğinde, düz ve suyu emmeyen bir yüzeyde su akmadan birikseydi 1 santimetre yüksekliğinde bir su tabakası oluşurdu. Her metrekareye 10 litre su düşmüş olur.
METREKAREYE KİLOGRAM YAĞIŞ NE DEMEK?
1 litre su yaklaşık 1 kilogram geldiği için “metrekareye 1 kilogram yağış” ile “1 mm yağış” aynı şeyi anlatır. Türk medyasında yağış miktarı çoğu zaman “metrekareye … kilogram” şeklinde veriliyor. Örneğin “metrekareye 50 kilogram yağış” ifadesi, 50 mm yağış ya da her metrekareye 50 litre su düşmesi demektir.
YAĞIŞ NASIL ÖLÇÜLÜR?
Yağış, yağış ölçer (plüvyometre) adı verilen aletlerle ölçülür. WMO’nun standartlarına göre bir yağış ölçerde:
- Yağışı toplayan bir huni bulunur,
- Huninin ağzı keskin kenarlıdır ve alanı yüzde 0,5 hassasiyetle bilinir,
- Düşen damlaların dışarı sıçraması ya da dışarıdan içeri sıçraması engellenir,
- Elle yapılan günlük ölçümler 0,2 mm hassasiyetle okunur.
Avustralya Meteoroloji Bürosu’nun açıklamasına göre otomatik istasyonlarda yaygın olarak “devrilen kova” tipi ölçerler kullanılıyor: içindeki küçük kova her 0,2 mm yağışta devriliyor ve her devrilme elektronik bir sinyal olarak kaydediliyor. Türkiye’de de Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün otomatik istasyonları yağışı sürekli ölçüyor. Gözlem ağını hava durumu tahmini nasıl yapılır rehberimizde anlattık.
HAFİF, ORTA VE KUVVETLİ YAĞIŞ KAÇ MM?
Yağışın şiddeti, saatte düşen miktara göre sınıflandırılır. Amerikan Meteoroloji Derneği (AMS) sözlüğündeki sınıflandırma (milimetreye çevrilmiş haliyle) şöyle:
- Hafif yağmur: Saatte yaklaşık 2,5 mm’ye kadar
- Orta şiddetli yağmur: Saatte yaklaşık 2,6–7,6 mm
- Kuvvetli yağmur: Saatte 7,6 mm’nin üzeri
Günlük toplamlar için Türkiye’de resmi bir “çok/az” eşiği yayımlanmıyor; bir yağışın etkisi bölgenin iklimine ve altyapısına göre değişiyor. Kuvvetli yağış beklendiğinde Meteoroloji Genel Müdürlüğü sarı, turuncu ya da kırmızı kodlu uyarı yayımlıyor. Bu uyarıların ne anlama geldiğini meteoroloji uyarı renkleri rehberimizde anlattık.
TÜRKİYE’DE YILLIK YAĞIŞ ORTALAMASI KAÇ MM?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2020 yılı alansal yağış değerlendirmesine göre Türkiye’nin uzun yıllar (1981–2010) alansal yıllık yağış normali 574 mm.
- En yağışlı bölgeler: Aynı rapora göre Rize ve Artvin kıyıları normallere göre yılda 1600 mm’nin üzerinde yağış alıyor. 2020’de en çok yağış alan il 1710 mm ile Rize oldu.
- En kurak bölgeler: İç Anadolu’nun orta kesimleri ile Şanlıurfa ve Iğdır çevresi. 2020’de en az yağış alan il 272 mm ile Kırıkkale, en az yağış alan bölge ise 321 mm ile İç Anadolu oldu.
Bu rakamlar, 50 mm’lik bir günlük yağışın neden bazı illerde aylarca düşen yağışa denk gelebileceğini de gösteriyor.
YAĞIŞ MİKTARI İLE YAĞIŞ İHTİMALİ AYNI ŞEY Mİ?
Hayır. Yağış miktarı, düşecek suyun ne kadar olacağını milimetre cinsinden anlatır. Yağış ihtimali ise yüzde olarak verilir ve belirli bir noktaya ölçülebilir yağış düşme olasılığını gösterir. Yüzde 90 ihtimalle 1 mm yağış, yüzde 40 ihtimalle 25 mm yağıştan çok daha zararsız bir gün olabilir. Yağış ihtimalinin nasıl okunacağını yağış ihtimali yüzde ne demek rehberimizde, kısa sürede yoğun yağış bırakan sağanakları ise sağanak yağış rehberimizde anlattık.